Przygotowanie, złożenie i przyjęcie skargi powodowej

Każdy proces rozpoczyna się od złożenia we właściwym sądzie pisma wszczynającego postępowanie. W procesach cywilnych funkcję tą spełnia pozew, natomiast w celu rozpoczęcia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa należy przygotować i złożyć we właściwym Sądzie Kościelnym skargę powodową. Zgodnie z kan. 1501 KPK/83, „sędzia nie może rozpoznawać żadnej sprawy, jeżeli ten, kto jest zainteresowany, albo rzecznik sprawiedliwości nie przedstawi prośby zgodnie z przepisami kanonów”.

Stosownie do treści kan. 1504 KPK/83, „skarga, przez którą zaczyna się spór, winna:

  1. wyrażać wobec jakiego sędziego sprawa jest wnoszona, czego się żąda i od kogo;
  2. wskazywać, na jakim uprawnieniu opiera się powód i przynajmniej ogólnie fakty i dowody na poparcie roszczeń;
  3. być podpisana przez powoda lub jego pełnomocnika, ze wskazaniem dnia, miesiąca i roku jak również miejsca zamieszkania powoda lub jego pełnomocnika albo miejsca pobytu oznaczonego przez nich dla odbierania akt;
  4. wskazywać stałe lub tymczasowe zamieszkanie strony pozwanej”.

W praktyce skarga powodowa stanowi oficjalne pismo skierowane do Sądu wyrażające prośbę o stwierdzenie nieważności małżeństwa. W treści skargi powodowej należy dokładnie opisać przebieg małżeństwa i znajomości przedślubnej stron przytaczając fakty z życia narzeczonych czy później małżonków przemawiające za przedstawionym do rozpoznania tytułem nieważności małżeństwa. Dla przykładu, skarga powodowa w której powód powołuje się na wykluczenie wierności drugiej strony, czyli tzw. symulację częściową, winna w uzasadnieniu zawierać m. in. wszelkie słowa i fakty świadczące o podjętej przez stronę pozwaną decyzji o braku wierności w później zawartym małżeństwie.

Skargę powodową należy złożyć we właściwym Trybunale. Sądem właściwym do złożenia skargi powodowej o stwierdzenie nieważności małżeństwa są:

  1. trybunał miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte,
  2. trybunał miejsca w którym jedna ze stron lub obie strony mają stałe lub tymczasowe zamieszkanie,
  3. trybunał miejsca, w którym faktycznie trzeba będzie zebrać większość dowodów.

Z uwagi na ilość spraw napływających do Sądów Kościelnych oraz ograniczone możliwości personalne poszczególnych Sądów, w większości trybunałów mało realne jest zachowanie miesięcznego terminu na przyjęcie skargi, który jest przewidziany w kan. 1506 KPK/83. W praktyce, skarga powodowa przyjmowana do procesu w przeciągu ok 3 - 4 miesięcy od dnia jej złożenia.